دندانها برخلاف ظاهر سخت و مقاومشان، ممکن است در برابر فشارها و عوامل محیطی دچار آسیبهای مختلفی از جمله ترکخوردگی شوند. ترک دندان یکی از مشکلات شایع در دندانپزشکی است که میتواند بدون علائم واضح آغاز شود و به مرور به درد، حساسیت یا حتی از دست رفتن دندان منجر شود. بسیاری از افراد تا زمانی که درد یا شکستگی جدی اتفاق نیفتد، متوجه وجود ترک در دندان خود نمیشوند.
شناخت دقیق دلایل ایجاد این مشکل و آشنایی با روشهای درمانی مؤثر میتواند از پیشرفت آسیب جلوگیری کرده و به حفظ سلامت دهان و دندان کمک کند. در این مقاله از وبسایت دکتر نجمه تحویلدارنژاد، بهترین متخصص ارتودنسی در مشهد، به بررسی کامل علل ترک دندان و بهترین شیوههای درمان آن خواهیم پرداخت.
علل ایجاد ترک دندان کدامند؟
اصلی ترین و شایع ترین علل ایجاد ترک دندان به شرح زیر هستند:
فشار زیاد هنگام جویدن
جویدن خوراکیهای سخت مانند یخ، آجیل، یا آبنباتهای سفت میتواند باعث ترکهای ریز یا حتی شکستگی کامل دندان شود. این فشار بهویژه در دندانهای عقب که بیشتر درگیر جویدن هستند، شایعتر است.
بیشتر بخوانید» اصلی ترین دلایل زردی دندان در ارتودنسی و راهکارهای پیشگیری
دندان قروچه (براکسیسم)
افرادی که در خواب یا در شرایط استرسزا بهطور ناخودآگاه دندانهای خود را به هم میسایند، در معرض ترکهای دندانی هستند. دندان قروچه موجب وارد آمدن فشار مداوم به ساختار دندان میشود.
تغییرات دمایی ناگهانی
نوشیدن مایعات داغ بلافاصله بعد از خوردن چیزی سرد یا برعکس، باعث انقباض و انبساط سریع مینای دندان شده و ترکهای ریز ایجاد میکند.
پرکردگیهای قدیمی یا وسیع
دندانهایی که به دلیل پوسیدگیهای گسترده قبلاً ترمیم شدهاند، معمولاً ضعیفتر بوده و احتمال ترکخوردگی در آنها بیشتر است.
ضربه یا تصادف
صدمات فیزیکی ناشی از افتادن، تصادف، یا ضربه مستقیم به صورت، میتواند موجب شکستگی یا ترک عمیق دندان شود.
بیشتر بخوانید» دلایل نیاز به رادیولوژی دهان و دندان چیست؟
انواع ترکهای دندان
ترک های دندان به چندین نوع مختلف تقسیم بندی می شوند، از جمله:
ترکهای ریز سطحی (Craze Lines): معمولاً بیضرر بوده و نیاز به درمان خاصی ندارند.
ترک عمودی: ممکن است تا ریشه دندان گسترش یابد و معمولاً با درد همراه است.
شکستگی تاج: بخشی از دندان میشکند و معمولاً قابل ترمیم است.
شکاف دندان (Split Tooth): شکستگی کامل که دندان به دو بخش تقسیم میشود.
شکستگی ریشه: از ریشه دندان آغاز شده و به سمت بالا گسترش مییابد. این نوع ترکها معمولاً دیر تشخیص داده میشوند و اغلب نیاز به کشیدن دندان دارند.
بیشتر بخوانید» دندان اضافه چیست و چگونه درمان میشود؟ + بررسی علل ایجاد آن
روشهای درمان ترک دندان
مشکل ترک خوردگی دندان را به روش های مختلفی می توان درمان کرد که در این بین اصلی ترین آن ها عبارتند از:
پولیش یا صاف کردن سطح ترک (در ترکهای سطحی)
در مواردی که ترکها سطحی هستند و فقط زیبایی دندان را تحت تأثیر قرار دادهاند، دندانپزشک ممکن است با پولیش کردن سطح دندان، ظاهر آن را بهبود دهد. این روش درمانی معمولاً نیاز به بیحسی ندارد.
باندینگ (کامپوزیت)
در ترکهای کوچک و متوسط، استفاده از مواد رزینی (کامپوزیت) برای پر کردن ترک و بازسازی شکل طبیعی دندان رایج است. این روش سریع، کمهزینه و بدون نیاز به تراش زیاد دندان است.
استفاده از روکش دندان (Crown)
اگر ترک گستردهتر باشد یا دندان استحکام کافی نداشته باشد، دندانپزشک با استفاده از روکش سرامیکی یا فلزی، دندان را پوشش میدهد. این روش از شکستن بیشتر دندان جلوگیری میکند و عملکرد آن را حفظ مینماید.
بیشتر بخوانید» به منظور آشنایی با دندان غایب و روش های درمان آن، روی لینک داده شده کلیک کنید.
درمان ریشه (عصبکشی)
در صورتی که ترک تا پالپ یا مغز دندان رسیده باشد و باعث درد یا عفونت شده باشد، عصبکشی ضروری است. در این روش، پالپ آسیبدیده خارج شده و کانالهای دندانی با مواد خاص پر میشوند. پس از آن، معمولاً دندان نیاز به روکش دارد.
کشیدن دندان
اگر ترک دندان تا ریشه گسترش یافته باشد و دیگر نتوان آن را نجات داد، دندانپزشک ناچار به کشیدن دندان خواهد بود. در چنین مواردی، جایگزینی با ایمپلنت، بریج یا پروتز دندانی توصیه میشود.
استفاده از محافظ شبانه (نایت گارد)
برای افرادی که دندانقروچه دارند، استفاده از محافظ شبانه باعث کاهش فشار بر دندانها و جلوگیری از ترکهای جدید میشود.
نتیجه گیری
ترک دندان مشکلی رایج اما قابل پیشگیری و درمان است. آگاهی از علل بروز این مشکل مانند جویدن مواد سخت، دندانقروچه، یا ضربههای ناگهانی میتواند در پیشگیری بسیار مؤثر باشد. خوشبختانه با پیشرفت علم دندانپزشکی، روشهای درمانی متعددی برای مدیریت ترکهای دندانی وجود دارد؛ از کامپوزیت و روکش گرفته تا درمان ریشه و در صورت نیاز، کشیدن دندان. در هر حال، مراجعه سریع به دندانپزشک در هنگام مشاهده علائم ترک، مانند درد هنگام جویدن یا حساسیت به سرما و گرما، ضروری است. هرچه درمان زودتر آغاز شود، احتمال حفظ دندان بیشتر خواهد بود.
