مسواک زدن کاری است که به توصیه دندانپزشکان برای حفظ زیبایی و سلامت دندان ها باید 2 بار در شبانه روز انجام شود. با این کار از ایجاد جرم بر روی دندان جلوگیری میکنید و در عین حال دندانهای سفید و زیبا خواهید داشت.
پلاک و جرمی که روی دندان باقی میماند، محیط مناسبی را برای رشد باکتریهای مضر ایجاد میکند. در صورت ازدیاد این باکتریها، روند پوسیدگی دندان تسریع میشود.
پوسیدگی دندان، بیماری لثه، از دست رفتن دندان و لزوم کاشت دندان همه از وجود جرم و پلاک روی دندان ناشی میشود. با توجه به این موضوع، در ادامه این مقاله دکتر نجمه تحویلدارنژاد، به عنوان متخصص ارتودنسی در مشهد، به آموزش طریقه صحیح مسواک زدن پرداخته است.
اهمیت نحوه صحیح مسواک زدن دندان
طریقه صحیح مسواک زدن باعث حفظ دندانهای شما از پوسیدگی میشود. در واقع شما با نحوه درست مسواک زدن، از ایجاد جرم بر روی دندان خود جلوگیری میکنید.
همچنین، مسواک زدن صحیح نقش مهمی در پیشگیری از ساییدگی دندان و تحلیل لثه نیز دارد. در بسیاری از موارد، زخم لثه، حساسیت دندانی و عقبنشینی لثه بهدلیل استفاده نادرست از مسواک و ناآگاهی از روشهای صحیح ایجاد میشود. به همین دلیل، یادگیری طریقه صحیح مسواک زدن در کنار معاینات دورهای و بررسی نیاز به جرمگیری دندان، میتواند نقشی اساسی در حفظ سلامت و زیبایی لبخند شما داشته باشد.
در صورتی که به جرم گیری دندان در مشهد نیاز دارید، میتوانید برای دریافت مشاوره و خدمات تخصصی، نسبت به رزرو نوبت با دکتر نجمه تحویلدار اقدام کنید.
آموزش صحیح مسواک زدن دندان
روش های زیادی برای مسواک زدن شرح داده شده و در مورد کارآیی و تاثیر آنها تبلیغ شده است. این روش ها را می توان بر اساس الگوی حرکت به هنگام مسواک زدن به انواع چرخشی (roll)، لرزشی (vibratory) ، دورانی (circular)، عمودی و افقی (Scrub) طبقه بندی کرد.
روش افقی شاید راحت ترین و شایع ترین روش مسواک زدن باشد. این روش برای کودکانی پیشنهاد می شود که تنها دارای دندان های شیری می باشند. در دوره دندانی مختلط که دندان های دائمی نیز در دهان حضور دارند این تکنیک مناسب نخواهدبود.
روش چرخشی، کم اثرترین روش می باشد به این دلیل که این روش تنها تولید فشار متناوب به دندان می کند. در حالی که تکنیک های دیگر نیروی مداوم وارد می کنند.
در زیر، روش های صحیح مسواک زدن را مورد بررسی قرار می دهیم:
بیشتر بخوانید» چرا دندان کودکان زود خراب میشود؟
نحوه صحیح مسواک زدن را از گرفتن درست مسواک در دست آغاز کنید
نحوه صحیح گرفتن مسواک در دست به گونهای ست که با زاویه 45 درجه روی دندانها قرار میگیرند. مسواک باید به آرامی روی دندانها به سمت عقب و جلو حرکت کند و روی دندانهای آسیاب، باید بشکل دایره مانندی روی دندان کشیده شود. حواستان به قسمتهای پشتی دندانهای جلویی باشد. لازم است بافت زبان را هم با مسواک بکشید.
مسواک زدن دندان به روش چارترز (Charters)
در این روش، سر مسواک با زاویهٔ ۴۵ درجه نسبت به محور طولی دندان قرار میگیرد، به نحوی که نوک الیاف به سمت تاج و کنارهٔ الیاف در محل تماس لثه با دندان باشند. سپس الیاف به آرامی داخل نواحی بین دندانی فشار داده میشود و در حالت ثابتبودن سر الیاف در جای خود، چهار حرکت ملایم عقب-جلوی چرخشی یا لرزشی انجام گرفته و سپس همین حرکت تکرار میگردد، بهطوری که در هر ناحیه چهار بار این عمل تکرار میشود.
بیشتر بدانید» انواع اورینگهای ارتودنسی و نکات مهم مراقبت از آنها
روش مسواک زدن استیلمن تغییریافته (Modified Stillman)
در این روش سر مسواک با زاویهٔ ۴۵ درجه نسبت به محور طولی دندان قرار میگیرد، بهنحوی که نوک الیاف به سمت نوک ریشه و قسمتی از الیاف روی لبهٔ لثه و قسمت دیگر روی ناحیهٔ طوق دندان قرار گیرد. کنار الیاف به ملایمت به سمت لثه فشار داده میشود و سپس حرکات لرزشی جلو-عقب انجام میگیرد و در همان حال مسواک به سمت تاج حرکت داده میشود. این حرکت در هر ناحیه پنج بار تکرار میگردد.
روش مسواک زدن بس (Bass)
در این روش سر مسواک با زاویهٔ ۴۵ درجه نسبت به محور طولی دندان قرار میگیرد، طوری که نوک الیاف به سمت نوک ریشه و در محل اتصال لثه و دندان بوده و تعدادی از الیاف به درون شیار لثه میروند. در همان حال حرکات جلو عقب لرزشی به مسواک داده میشود (دامنهٔ حرکت محدود است و مسواک از جای خود خارج نمیشود).
بیشتر بخوانید» برای آشنایی با تفاوت های مسواک معمولی با مسواک ارتودنسی، روی لینک داده شده کلیک کنید.
روش مسواک زدن رول (Roll)
در این روش سر مسواک با زاویهٔ ۴۵ درجه به سمت انتهای ریشه قرار دارد، بهطوری که الیاف در محل اتصال لثه با دندان قرار میگیرند. در همان حال فشار مختصری به مسواک وارد میشود تا کنار الیاف به لثه و دندان فشرده شوند. سپس مچ دست به آرامی چرخیده و یک حرکت جارویی به سمت تاج صورت میگیرد. این حرکت در هر ناحیه پنج بار تکرار می شود.
روش صحیح مسواک زدن بس تغییریافته مدل ۱ (Modified Bass 1)
در این روش در هر ناحیه ابتدا روش بس با بیست حرکت لرزشی و سپس بلافاصله روش رول با پنج حرکت چرخشی انجام میگیرد.
مسواک زدن دندان به روش بس تغییریافته مدل ۲ (Modified Bass 2)
در این روش در هر ناحیه روشهای بس و رول همراه با هم انجام میشوند. به این صورت که چهار حرکت لرزشی بس و سپس یک حرکت چرخشی رول انجام میشود. این مجموعه حرکت پنج بار تکرار میگردد.
بیشتر بخوانید» ویژگی خمیردندان مناسب برای ارتودنسی
روش فونز مسواک زدن (Fones)
در این روش مسواک به صورت چرخش دایرهای روی سطوح دندانی حرکت میکند. الیاف مسواک کمی به دندان فشار داده شده و برای هر قسمت پنج بار تکرار میشود (این روش جزو روشهای کم اثر است و معمولاً توصیه نمیشود).
بیشتر بدانید» مهمترین نکات تغذیهای بعد از کامپوزیت دندان
روش افقی مسواک زدن دندان (Scrub)
در این روش الیاف مسواک روی دندان قرار گرفته و مسواک به صورت افقی در جهت سیستم دندانی به عقب رفته و دوباره به جلو بر میگردد (این روش در میان مردم و برای سطوح جوندهٔ دندانها استفادهٔ زیادی دارد)
در مطالعاتی که در زمینهٔ روشهای مختلف مسواکزدن انجام گرفت، نظرات متعددی در میان دندانپزشکان در مورد نوع، مدت زمان و تعداد دفعات مسواکزدن در روز وجود داشت. از میان روشهای مختلف، روش بس تغییریافته شایعترین روش مورد توصیهٔ دندانپزشکان بود.
در رتبههای بعدی روشهای بس، فونس و افقی قرار دارند. به طور کلی انواع زیاد روشهای توصیهشده توسط دندانپزشکان و عدم توافق روی یک روش در کتابهای مرجع دندانپزشکی عامل نگرانکنندهای در مورد تصمیمگیری واحد در یکی از شایعترین توصیههای دندانپزشکان است.
علاوهبراین، تغییر سخت عادت نوع مسواکزدن به خصوص در بزرگسالان باید عاملی مهم در تصمیم دندانپزشکان برای ایجاد تغییر در مسواکزدن افراد باشد.
بیشتر بدانید» پوسیدگی دندان، یا کرمخوردگی دندان، یکی از شایعترین مشکلات سلامت دهان و دندان است. این فرآیند تخریبی که توسط باکتریهای موجود در دهان آغاز میشود، اگر بهموقع تشخیص داده نشود و درمان نگردد، میتواند به ساختار دندان آسیب جدی وارد کرده و منجر به درد، عفونت و حتی از دست دادن دندان شود. برای اطلاع بیشتر درباره نشانههای پوسیدگی دندان و پیشگیری از آن، مقاله لینک داده شده را مطالعه کنید.
توصیه های مهم در رابطه با نحوه صحیح مسواک زدن
- تا نیم ساعت بعد از غذاخوردن مسواک نزنید.
وقتی غذا میل میکنید و بلافاصله بعد از آن مسواک میزنید، به دندانها آسیب وارد میشود. شاید شما هم جزء کسانی باشید که فکر میکنند
بلافاصله بعد از غذاخوردن، بر روی دندان و لثه جرم و باکتری ایجاد می شود. در حالی که در این زمان سطح PH دهان پایین میآید و دهان اسیدی میشود.
در این هنگام اگر مسواک بزنید، مینای دندانها ساییده میشوند. پس بهترین کار این است تا 30 دقیقه بعد از غذا خوردن مسواک نزنید.
- زمان مسواک زدن روی یک نقطه متمرکز نشوید.
یکی از اشتباهات رایج بسیاری از افراد زمان مسواک زدن، تمرکز بر روی یک نقطه است. در این صورت از تمیز کردن سایر قسمتهای دهان و دندان خود غافل میشوند. برای جلوگیری از این اشتباه زمان مسواک زدن، باید آن را بر روی تمامی قسمتهای دندان به یک اندازه بکشید تا همه جای دندانهای شما تمیز شود.
- با ملایمت مسواک بزنید.
یک توصیهی مهم برای طریق صحیح مسواک زدن، حرکت ملایم است. نباید با خشونت مسواک را بر روی دندانهای خود بکشید. وقتی مسواک را با تندی بر روی دندانها میکشید، نه تنها مینای دندان ساییده میشود، بلکه لثه هم به تحلیل میرود و عقب نشینی میکند. هرگز در زمان مسواک زدن عجله نکنید. میتوانید به جای سرپا ماندن، روی صندلی بنشینید و به آرامی مسواک بزنید. همچنین حرکت مسواک بر روی دندانها باید به صورت دورانی باشد.
- برای هر بار مسواک زدن 2 دقیقه زمان صرف کنید.
- شما باید دو بار در طی روز مسواک بزنید؛ قبل از خواب و بعد از بیدار شدن.
در این دو زمان، باید حداقل 2 دقیقه برای مسواک زدن، وقت صرف کنید. اغلب مسواکهایی که در بازار هستند، زمان سنج ندارند و بنابراین شاید صرف این مقدار زمان در ابتدا دشوار باشد. اما میتوانید با گوشی همراه برای خود وقت تعیین کنید.
بیشتر بخوانید» کودکان از چه سنی باید استفاده از فلوراید را آغاز کنند؟
- به دندانهای آسیاب بیشتر توجه کنید.
زمانی که در حال مسواک زدن هستید، دندانهای خلفی و آسیاب را مد نظر قرار دهید. آنها را بیشتر از سایر دندان مسواک بزنید. در حالی که بسیاری بر روی دندانهای جلو خود تاکید دارند تا سفید و زیبا شوند، اما از دندانهای عقب غافل میشوند. دندانهای آسیب به دلیل سطح ناهمواری که دارند، بیشتر در معرض ایجاد پلاک و جرم و آفت دهانی هستند. همچنین این سطح جونده است و باقیماندهی غذا بر روی آنها باقی میماند. بنابراین لازم است که بیشتر مورد توجه قرار بگیرند.
مدت زمان مسواک زدن در روز چقدر باید باشد؟
در کنار توجه به روش صحیح مسواک زدن باید این نکته را درنظر داشت که هر بار مسواک زدن شما باید 2 دقیقه زمان ببرد. لازم است روزانه دوبار، صبح و شب مسواک بزنید و هر سمت فک باید 30 ثانیه طول بکشد. اگر از مسواک های برقی استفاده می کنید که خودشان تایمر دارد اما برای مسواکهای دستی باید از یک تایمر استفاده کرد.
سوالات متداول درباره نحوه صحیح مسواک زدن
بهترین روش مسواک زدن دندان کدام است؟
بهترین روش مسواک زدن دندان از نظر بسیاری از دندانپزشکان، روش بس تغییریافته (Modified Bass) است. در این روش مسواک با زاویه ۴۵ درجه در محل اتصال لثه و دندان قرار میگیرد و با حرکات لرزشی کوتاه پلاکها از بین میروند. این تکنیک باعث پاکسازی بهتر خط لثه، کاهش تجمع باکتریها و جلوگیری از پوسیدگی و بیماریهای لثه میشود.
هر بار مسواک زدن باید چند دقیقه طول بکشد؟
مدت زمان استاندارد برای مسواک زدن حدود ۲ دقیقه است. دندانپزشکان توصیه میکنند این زمان را به چهار بخش ۳۰ ثانیهای برای هر قسمت فک تقسیم کنید تا تمام سطوح دندانها به خوبی تمیز شوند. استفاده از تایمر، اپلیکیشن موبایل یا مسواکهای برقی دارای تایمر میتواند به رعایت این زمان کمک کند.
چند بار در روز باید مسواک بزنیم؟
به طور معمول توصیه میشود حداقل دو بار در روز مسواک بزنید؛ یک بار صبح بعد از بیدار شدن و یک بار قبل از خواب. مسواک زدن قبل از خواب اهمیت زیادی دارد زیرا در طول شب ترشح بزاق کاهش پیدا میکند و باکتریها فرصت بیشتری برای رشد و ایجاد پوسیدگی خواهند داشت.
آیا بلافاصله بعد از غذا خوردن باید مسواک زد؟
بهتر است حداقل ۳۰ دقیقه بعد از غذا خوردن مسواک بزنید. بعد از مصرف غذا، محیط دهان اسیدیتر میشود و اگر در همان لحظه مسواک بزنید ممکن است مینای دندان دچار ساییدگی شود. در این فاصله میتوانید دهان خود را با آب شستشو دهید تا سطح اسید دهان کاهش پیدا کند.
چرا مسواک زدن صحیح برای سلامت دندانها مهم است؟
مسواک زدن صحیح باعث از بین رفتن پلاک و باکتریهای مضر روی دندانها میشود. تجمع این باکتریها میتواند باعث پوسیدگی دندان، بیماری لثه، بوی بد دهان و حتی از دست رفتن دندان شود. رعایت تکنیک صحیح مسواک زدن علاوه بر حفظ سلامت دهان، به سفیدتر شدن دندانها و افزایش طول عمر آنها نیز کمک میکند.
