علت بیرون زدگی استخوان فک بعد از کشیدن دندان + روش های درمان

بیرون زدگی استخوان فک پس از کشیدن دندان، مشکلی است که بسیاری از افراد با آن مواجه می‌شوند. در واقع بیرون زدگی استخوان، دلایل زیادی از جمله عفونت، عدم ترمیم مناسب لخته خون، تحلیل رفتن استخوان و باقی ماندن ریشه دندان خواهد داشت. باتوجه به اهمیت این موضوع در این مقاله از وب سایت رسمی دکتر نجمه تحویلدارنژاد، از بهترین متخصصان ارتودنسی دندان در مشهد، به بررسی دقیق دلایل بروز این مشکل، علائم آن و روش‌های درمان خواهیم پرداخت.

دلیل تغییر استخوان لثه بعد از کشیدن دندان چیست؟

بعد از کشیدن دندان، تغییرات استخوان لثه در محل خالی دندان بسیار طبیعی است. زیرا با خارج شدن دندان، جایگاه آن خالی شده باید حفره ایجاد شده ترمیم شود. بنابراین تا زمانی که بدن فرایند ترمیم را به پایان برساند،  مدتی زمان نیاز خواهد داشت. اما این مدت زمان بسته کیفیت استخوان، نوع دندان کشیده شده، عفونت و عادت‌های دهانی متفاوت است. به بیانی دیگر اگر جراح ارتودنسی در مشهد، تشخیص دهد که کشیدن دندان برای ارتودنسی لازم بوده و یکی از دندان‌های آسیا را بکشد، طبیعتا حفره ایجاد شده بزرگتر بوده و برای ترمیم به زمان بیشتری نیاز خواهدداشت. البته در این شرایط ممکن است فرد با بیرون زدگی  استخوان فک نیز مواجه شود.

بیشتر بخوانید» دلیل کشیدن دندان برای ارتودنسی چیست؟

چرا بعد از کشیدن دندان استخوان فک دیده می شود؟

در برخی موارد بعداز کشیدن دندان، بیرون زدگی استخوان فک اتفاق می افتد. مخصوصا برای دندان های عقل و دندان های قسمت جلویی دهان که به دلیل پیچیدگی ریشه امری بسیار شایع خواهدبود. اما معمولا این عارضه بعداز گذشت چند هفته درمان شده و بافت لثه ترمیم خواهدشد. این درحالی ست که ا گر بهبودی حاصل نشد، بایستی به پزشک مراجعه کرده تا علت بررسی و درمان آغاز شود.

تشکیل نشدن لخته خون

یکی از دلایل اصلی بیرون زدگی استخوان فک بعد از کشیدن دندان، تشکیل نشدن لخته خون مناسب در حفره ایجاد شده است. لخته خون مانند پانسمانی طبیعی عمل کرده و از استخوان محافظت می‌کند. نبود لخته خون باعث می‌شود استخوان در معرض باکتری‌ها و عوامل عفونی قرار بگیرد و در نتیجه تحلیل رفته و نمایان شود. همچنین، بدون لخته خون، بهبودی کندتر شده و احتمال عفونت افزایش می‌یابد.

عفونت بافت لثه

بیرون زدگی استخوان فک به دلیل عفونت در بافت لثه، دیگر دلیل شایع این عارضه است. این عفونت با ایجاد التهاب و تخریب بافت‌های اطراف، باعث تحلیل رفتن استخوان و در نتیجه نمایان شدن آن می‌شود. عدم تشکیل لخته خون مناسب، رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان و وجود باکتری‌ها در ناحیه جراحی از جمله عوامل تشدید کننده این مشکل هستند. برای جلوگیری از این عارضه، رعایت دقیق دستورات دندانپزشک، استفاده از دهانشویه و مراقبت‌های بعد از عمل ضروری است.

باقی ماندن ریشه دندان در لثه

باقی ماندن ریشه دندان در لثه دیگر دلیل بیرون زدگی استخوان فک پس از کشیدن دندان است. چراکه اگر ریشه در لثه باقی بماند، سبب عفونت، التهاب و تورم خواهدشد. این عفونت استخوان اطراف را تخریب کرده و بافت استخوان را با تحلیل روبه رو می کند. در نتیجه، استخوان زیر لثه نمایان شده و بیرون زدگی ایجاد می‌شود. برای جلوگیری از این مشکل، دندانپزشک باید مطمئن شود که کل ریشه دندان به طور کامل خارج شده است.

تحلیل رفتن استخوان

استخوان فک برای حفظ دندان به طور مداوم تحریک می‌شود. بنابراین با کشیدن دندان، این تحریک از بین رفته و به مرور زمان  استخوان دچار تحلیل خواهدشد. این تحلیل باعث می‌شود که استخوان زیر لثه نمایان شده و بیرون زدگی ایجاد شود. عواملی مانند سن، کیفیت استخوان و وجود بیماری‌های زمینه‌ای می‌توانند سرعت تحلیل استخوان را تحت تاثیر قرار دهند.

بیشتر بخوانید» علت لق شدن دندان چیست؟

علت احساس تیزی بعد از کشیدن دندان چیست؟

احساس تیزی یا زبری در ناحیه‌ای که دندان کشیده شده، یکی از شکایت‌های رایجی است که بیماران پس از کشیدن دندان مطرح می‌کنند. این احساس می‌تواند نگران‌کننده باشد، اما در بسیاری از موارد طبیعی است و جای نگرانی ندارد. با این حال، شناخت علت آن به بیماران کمک می‌کند تا بهتر با روند بهبود آشنا شوند و در صورت نیاز، به‌موقع به دندانپزشک مراجعه کنند.

برجستگی یا بیرون‌زدگی لبه استخوان آلوئولار

یکی از شایع‌ترین دلایل احساس تیزی، بیرون زدن بخش‌هایی از استخوان فک (آلوئول) در محل کشیدن دندان است. هنگام کشیدن دندان، ممکن است بخش‌هایی از استخوان اطراف دندان نیز دچار شکستگی جزئی یا جابه‌جایی شوند. پس از کشیدن، این قطعات گاهی در نزدیکی سطح لثه باقی می‌مانند و باعث ایجاد حس تیزی یا زبری می‌شوند.

Spicule یا تکه‌های ریز استخوانی

گاهی تکه‌های بسیار ریزی از استخوان یا ریشه دندان در ناحیه باقی می‌مانند. این ذرات که به آن‌ها “اسپیکول” (spicule) می‌گویند، ممکن است بعد از چند روز از لثه بیرون بزنند و بیمار آن را به شکل یک “تیزی” یا “جسم سخت” زیر یا روی لثه حس کند.

در بیشتر موارد، بدن به‌صورت طبیعی این تکه‌ها را دفع می‌کند یا با گذشت زمان درون لثه حل می‌شوند. اگر تکه‌ها بزرگ یا دردناک باشند، دندانپزشک می‌تواند آن‌ها را به راحتی خارج کند.

عفونت یا تاخیر در ترمیم لثه

در موارد نادر، احساس تیزی می‌تواند به دلیل ایجاد عفونت یا عدم بهبودی صحیح محل زخم باشد. اگر لثه به‌درستی ترمیم نشود یا به‌دلیل خشکی حفره (dry socket) دچار التهاب شود، ممکن است استخوان زیرین بیشتر نمایان شده و حس زبری یا سوزش ایجاد کند.

علائم هشداردهنده شامل درد مداوم، بوی بد دهان، تورم و خونریزی غیرطبیعی هستند که نیاز به بررسی فوری دارند.

زائده استخوانی در لثه بعد از کشیدن دندان

زائده استخوانی در لثه بعد از کشیدن دندان معمولاً به شکل یک برجستگی کوچک، سفت، گاهی سفیدرنگ یا تیز در محل زخم یا اطراف آن احساس می‌شود. این حالت ممکن است چند روز تا چند هفته پس از کشیدن دندان ظاهر شود و بسیاری از افراد آن را با «باقی ماندن ریشه دندان» یا «عفونت شدید» اشتباه می‌گیرند؛ در حالی‌که در بخش زیادی از موارد، این برجستگی‌ها نتیجه‌ی روند طبیعی ترمیم لثه و بازسازی استخوان فک هستند و به‌مرور کاهش پیدا می‌کنند.

در واقع پس از کشیدن دندان، بدن برای ترمیم حفره ایجادشده وارد فاز بازسازی می‌شود. در این مسیر، ممکن است بیمار احساس کند چیزی شبیه تیزی استخوان در لثه یا یک جسم سخت زیر لثه وجود دارد. این مسئله به‌خصوص بعد از کاهش تورم اولیه و جمع شدن بافت لثه بیشتر قابل لمس می‌شود.

علت ایجاد زائده استخوانی در لثه چیست؟

بعد از کشیدن دندان، استخوان اطراف حفره (استخوان آلوئولار) وارد مرحله ترمیم می‌شود. در این روند ممکن است چند اتفاق رخ دهد که باعث ایجاد حس برجستگی یا تیزی در لثه شود:

 باقی ماندن لبه استخوانی نامنظم زیر لثه

گاهی هنگام کشیدن دندان، لبه استخوان اطراف حفره کمی نامنظم می‌شود یا یک قسمت از استخوان کمی برجسته‌تر می‌ماند. وقتی تورم و التهاب اولیه کمتر می‌شود، این لبه نامنظم بیشتر حس می‌شود و بیمار تصور می‌کند استخوان بیرون زده یا ریشه باقی مانده است.

حرکت ذره‌ های ریز استخوان به سمت سطح لثه

در برخی افراد، بدن یک ذره بسیار ریز استخوانی را به سمت سطح لثه هدایت می‌کند تا آن را دفع کند. این ذرات گاهی شبیه دانه، خار یا تیغ ریز احساس می‌شوند. در بسیاری از موارد، این تکه‌ها خودبه‌خود جدا می‌شوند یا با ترمیم کامل لثه دیگر قابل لمس نیستند.

بیشتر شدن برجستگی در کشیدن‌ های سخت یا تراکم استخوانی بالا

اگر کشیدن دندان دشوار باشد (مثلاً دندان‌های نهفته یا ریشه‌های پیچیده) یا فرد تراکم استخوانی بالایی داشته باشد، احتمال اینکه برجستگی‌های استخوانی بعد از کشیدن دندان محسوس‌تر شوند بیشتر است. همچنین در نواحی جلویی فک یا بعد از کشیدن دندان عقل، این حالت شایع‌تر گزارش می‌شود.

چگونه متوجه بیرون زدگی استخوان فک بعداز کشیدن دندان شویم؟

چگونه متوجه شویم که پس از کشیدن دندان، استخوان فک ما بیرون زده است؟ این سوالی است که بسیاری از افرادی که اخیراً دندان کشیده اند، با آن مواجه می شوند. بیرون زدگی استخوان فک، اگرچه چندان رایج نیست، اما می تواند باعث درد، ناراحتی و حتی عفونت شود. در ادامه، به بررسی علائم و نشانه های این عارضه خواهیم پرداخت تا بتوانید به موقع به دندانپزشک مراجعه کرده و درمان مناسب را دریافت کنید.

• حس تیزی بعداز کشیدن دندان
• احساس درد در ناحیه ای که دندان کشیده شده
• اختلال در هنگام جویدن غذا
• عفونت و تغییرات ظاهری در لثه

بیشتر بخوانید» آیا کشیدن دندان در دوران بارداری خطرناک است؟

بیرون زدگی استخوان فک پس از کشیدن دندان را چگونه درمان کنیم؟

ممکن است با گذشت چند هفته بعداز کشیدن دندان، همچنان استخوان لثه نمایان باشد. علاوه براین فرد با احساس ناراحتی و درد زیادی نیز مواجه شود. در هر حال باید بدانید خوشبختانه، با پیشرفت‌های صورت گرفته در دندانپزشکی، روش‌های مختلفی برای درمان این عارضه وجود دارد. البته این درصورتی است که پزشک به درستی عارضه را تشخیص و فرد هم در زمانی مناسب به متخصص مراجعه کند. از جمله روش‌های درمان بیرون زدگی استخوان فک عبارت است از:

جراحی اصلاحی برای درمان بیرون زدگی استخوان فک پس از کشیدن دندان

جراحی اصلاحی روشی است که برای اصلاح شکل استخوان فک پس از کشیدن دندان و ایجاد بیرون‌زدگی استفاده می‌شود. در این روش، جراح دندانپزشک با استفاده از ابزارهای مخصوص، استخوان اضافی را تراشیده و شکل استخوان را به حالت طبیعی برمی‌گرداند. این روش برای موارد شدید بیرون‌زدگی مناسب است.

استفاده از پروتز یا ایمپلنت برای درمان استخوان لثه بعداز کشیدن دندان

پروتز و ایمپلنت دو روش درمانی جایگزین برای جایگزینی دندان از دست رفته هستند. پروتز یک دندان مصنوعی است که روی دندان‌های مجاور یا ایمپلنت‌ها قرار می‌گیرد. ایمپلنت‌ها به واسطه یک پیچ تیتانیومی در استخوان فک کاشته شده و مانند ریشه دندان عمل می‌کند. هر دو روش به ترمیم ظاهر و عملکرد دندان‌ها کمک می‌کنند و از تحلیل رفتن استخوان جلوگیری می‌کنند.

بیشتر بخوانید» آیا با پوکی استخوان هم می توان ایمپلنت گذاشت؟

لیزر درمانی، روشی دقیق برای  درمان بیرون زدگی استخوان فک پس از کشیدن دندان

لیزر درمانی یکی از روش های دقیق و کم‌تهاجم برای درمان بیرون‌زدگی استخوان فک پس از کشیدن دندان است زیرا در این روش برای  برش بافت‌های نرم و استخوان از لیزر استفاده شده و باعث کاهش خونریزی، درد و تورم شده خواهدشد.  همچنین، لیزر دارای خاصیت ضدعفونی‌کنندگی است که از عفونت جلوگیری می‌کند.

پیوند استخوان برای درمان استخوان لثه بعداز کشیدن دندان

برای ترمیم استخوان از دست رفته در اثر کشیدن دندان در برخی موارد پزشک، پیوند استخوان را تجویز می‌کند.. برای این متد درمانی، بخشی از استخوان از سایر قسمت‌های بدن یا بانک استخوان برداشته شده و به محل مورد نظر پیوند زده می‌شود. پیوند استخوان به رشد مجدد استخوان کمک کرده و از تحلیل رفتن لثه جلوگیری می‌کند.

استفاده از مواد پرکننده و ترمیم کننده بافت لثه

استفاده از مواد ترمیم کننده به ترمیم بافت لثه و همچنین حفره ایجاد شده در آن، کمک کرده و از عفونت جلوگیری می‌کنند. همچنین، این مواد می‌توانند به عنوان پایه برای قرارگیری پروتز یا ایمپلنت استفاده شوند.

عوارض protrusion یا بیرون‌ زدگی استخوان فک بعد از کشیدن دندان

پس از کشیدن دندان، بروز protrusion یا بیرون‌زدگی استخوان فک می‌تواند برای بیماران نگرانی‌های زیادی ایجاد کند. این مشکل به ویژه در افرادی که تراکم استخوانی بالا دارند یا روند ترمیم استخوانی آن‌ها کند است، شایع‌تر است. از جمله اصلی‌ترین و مهم‌ترین عوارض بیرون‌زدگی استخوان فک می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

عفونت موضعی

یکی از مهم‌ترین عوارض بیرون‌زدگی استخوان فک، ایجاد محیطی مستعد عفونت است. لبه‌های استخوانی که از سطح لثه بیرون زده‌اند، می‌توانند باعث تحریک مخاط دهان و التهاب شوند. این التهاب، در صورت عدم رعایت بهداشت دهان و دندان می‌تواند به عفونت موضعی منجر شود. علائمی مانند درد مداوم، ترشحات چرکی و بوی بد دهان، از نشانه‌های این عفونت هستند.

بیشتر بخوانید» دلایل نیاز به رادیولوژی دهان و دندان چیست؟

درد و حساسیت

بیرون‌زدگی استخوان می‌تواند باعث ایجاد درد و حساسیت قابل توجهی شود. استخوان‌های بیرون زده معمولاً هنگام جویدن غذا یا حتی صحبت کردن با بافت نرم لثه تماس پیدا می‌کنند و باعث تحریک و ناراحتی می‌شوند. در برخی موارد، این درد به اندازه‌ای شدید است که فرد نمی‌تواند به‌راحتی غذا بخورد یا بخوابد.

اختلال در ترمیم و بهبود زخم

وجود protrusion استخوان فک، فرآیند طبیعی ترمیم لثه پس از کشیدن دندان را مختل می‌کند. تماس مداوم بافت نرم با لبه‌های استخوان باعث می‌شود که زخم بسته نشود و باز بماند. این مسئله نه تنها دوره درمان را طولانی می‌کند بلکه می‌تواند خطر بروز عفونت‌های جدی‌تر و حتی التهاب استخوان (استئومیلیت) را افزایش دهد.

تأثیرات زیبایی و گفتاری

بیرون‌زدگی استخوان فک، به ویژه در نواحی جلوی دهان، ممکن است باعث ایجاد برجستگی‌های ناخوشایند شود که از نظر زیبایی برای بیماران آزاردهنده است. علاوه بر آن، اگر protrusion در ناحیه‌ای باشد که در حرکت زبان یا لب‌ها تأثیرگذار است، ممکن است مشکلاتی مانند دشواری در تلفظ برخی حروف یا صداها ایجاد کند.

بیرون زدگی استخوان فک بعد از کشیدن دندان عقل را چگونه تشخیص دهیم؟

برای اینکه متخصص بتواند بیرون زدگی استخوان فک را بعداز کشیدن دندان تشخیص دهد، نیاز به معاینه دقیق لثه خواهدبود. تا دندانپزشک بداند مشکل، عفونت لثه است یا تکه‌ای از استخوان داخل لثه باقی مانده است. این احتمال هم وجود دارد که عکس OPG برای دندانپزشکی نیز برای بررسی دقیق‌تر پیشنهاد شود.

عکس استخوان فک بعد از کشیدن دندان

یکی از روش‌های دقیق برای بررسی وضعیت استخوان فک پس از کشیدن دندان، استفاده از عکس‌های رادیولوژی است. عکس استخوان فک بعد از کشیدن دندان به دندانپزشک کمک می‌کند تا وضعیت استخوان و لثه، وجود تکه‌های باقی‌مانده ریشه، میزان تحلیل استخوان و احتمال بروز بیرون‌زدگی را به‌طور دقیق ارزیابی کند.

در بیشتر موارد، دندانپزشک برای این منظور از عکس OPG (Orthopantomogram) استفاده می‌کند. این نوع تصویر، نمای کامل فک بالا و پایین را نشان می‌دهد و به پزشک اجازه می‌دهد که تشخیص بهتری برای نیاز به جراحی اصلاحی، پیوند استخوان یا دیگر روش‌های درمانی بدهد.

همچنین، عکس استخوان فک بعد از کشیدن دندان به بیمار کمک می‌کند تا روند بهبودی را بهتر درک کرده و از مشکلاتی مانند بیرون زدگی استخوان، عفونت یا تشکیل لخته خون ناقص پیشگیری شود. ثبت عکس‌های دوره‌ای می‌تواند روند ترمیم استخوان را در طول زمان پیگیری کرده و از بروز عوارض جلوگیری کند.

نکته مهم: مشاهده استخوان فک در تصاویر رادیولوژی بدون تفسیر متخصص ممکن است گمراه‌کننده باشد. بنابراین همیشه تحلیل عکس توسط دندانپزشک یا جراح متخصص ارتودنسی توصیه می‌شود.

برای پیشگیری از بیرون زدگی استخوان فک بعد از کشیدن دندان چه کار باید کرد؟

این نکته برای بسیاری از عارضه‌ها وجوددارد که پیشگیری بهتر از درمان است. به همین دلیل بایستی قبل از اینکه با چالشی مواجه شوید، با رعایت نکاتی از بیرون زدگی استخوان فک جلوگیری کنید. از مهم‌ترین روش‌های پیشگیری از این عارضه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• رعایت بهداشت دهان و دندان
• استفاده از دهانشویه
• مصرف آنتی بیوتیک
• استفاده نکردن از دخانیات مخصوصا سیگار
• پرهیز از شستشوی زیاد دهان و دندان
• پرهیز از انجام فعالیت های شدید
• استفاده از کمپرس سرد
• برنامه غذایی مناسب

کلام پایانی

بیرون‌زدگی استخوان فک پس از کشیدن دندان، مشکلی است که دلایل مختلفی دارد و می‌تواند منجر به ناراحتی و عوارض شود. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب این عارضه بسیار مهم است. روش‌های درمانی مختلفی برای درمان این مشکل وجود دارد که انتخاب مناسب‌ترین روش به عوامل مختلفی از جمله شدت مشکل، وضعیت کلی سلامت دهان و دندان و نظر پزشک بستگی دارد. با مشورت با دندانپزشک، می‌توان بهترین روش درمانی را انتخاب کرد و به بهبودی کامل دست یافت.

سوالات متداول درباره بیرون زدگی استخوان فک

1. علت بیرون‌زدگی استخوان فک بعد از کشیدن دندان چیست؟

این حالت معمولاً به دلیل باقی ماندن لبه استخوانی یا بیرون‌زدگی بخشی از آلوئول فک پس از کشیدن دندان ایجاد می‌شود.

2. آیا بیرون‌زدگی استخوان فک بعد از کشیدن دندان خطرناک است؟

اغلب خطرناک نیست، اما می‌تواند باعث درد، التهاب یا زخم لثه شود و نیاز به بررسی دندانپزشک دارد.

3. چگونه می‌توان این مشکل را درمان کرد؟

درمان شامل تراش یا صاف کردن لبه استخوانی توسط دندانپزشک و در برخی موارد جراحی جزئی لثه است.

4. آیا این مشکل خودبه‌خود برطرف می‌شود؟

در موارد خفیف، با گذر زمان و ترمیم طبیعی لثه ممکن است برطرف شود، اما در موارد شدید نیاز به مداخله تخصصی دارد.

5. برای پیشگیری از بیرون‌زدگی استخوان فک بعد از کشیدن دندان چه باید کرد؟

انتخاب جراح یا دندانپزشک مجرب و رعایت دقیق مراقبت‌های پس از کشیدن دندان، احتمال بروز این مشکل را کاهش می‌دهد.

6. چرا باید بعد از کشیدن دندان از فک عکس گرفت؟

عکس استخوان فک به دندانپزشک کمک می‌کند تا وجود تکه‌های باقی‌مانده، میزان تحلیل استخوان و احتمال بروز بیرون‌زدگی یا عفونت را بررسی کند.

7. آیا عکس گرفتن از فک بعد از کشیدن دندان ضروری است؟

در موارد ساده ممکن است ضرورت نداشته باشد، اما برای دندان‌های پیچیده یا کشیدن دندان‌های عقل و نیز در صورت بروز درد، تورم یا بیرون‌زدگی استخوان، توصیه می‌شود.

8. چه زمانی باید بعد از کشیدن دندان عکس فک گرفت؟

معمولاً چند هفته بعد از کشیدن دندان، یا در صورت بروز عوارض مانند درد شدید، بیرون‌زدگی استخوان یا عفونت، عکس گرفتن پیشنهاد می‌شود.